De Vallei van de Hangende Doodskisten

Je stapt in een willekeurige bus in het zuidwesten van China omdat je de grote stad niet meer kan verdragen. Vier uur later stap je uit en ben je in de Vallei van de Hangende Doodskisten van de mysterieuze Bo-cultuur. Je waant je dan even een 19e eeuwse ontdekkingsreiziger.

Je moet wat kunnen verdragen om er te komen. Vanuit de grote stad Yibin in het zuiden van de provincie Sichuan gaan er dagelijks aftandse bussen, die over kronkelige wegen door de bergen rammelen, naar het gehuchtje Luobiao.

Het aanzien van de bus stemt niet vrolijk, het is een schril contrast met de stad van waar deze rammelbak vertrekt, het moderne Yibin met z’n glimmende wolkenkrabbers en shopping malls. Ik werd er al voor gewaarschuwd: ‘Ga er niet naartoe. Het is gewoon een vieze, grote stad. Veel mensen, veel auto’s, veel smog.’ Yibin trok me echter aan, zoals elke grote stad mij aantrekt. In een metropool met een mengelmoes van culturen wachten interessante figuren en een wirwar van achterafstraatjes om in te verdwalen.

Dit geldt niet voor deze metropool. Het moderne gedeelte van Yibin is inderdaad een zielloze stad die in vijftien jaar uit de grond is gestampt – zoals je zo veel van deze steden hebt in China. Ik moest dus koste wat kost weg en besloot in een willekeurige bus te stappen, op zoek naar het avontuur. Vier uur later zou ik aankomen in de Vallei van de Hangende Doodskisten die door de provincies Sichuan en Yunnan loopt. Het terrein van de verdwenen Bo-stam.

China_Liubiao_20120531_00240

Winterkleding in de zomer
Deze cultuur kwam zo’n negenhonderd jaar geleden op en verdween vijf eeuwen later. Wat ze achterliet is voer voor historici en archeologen, want de Bo hielden er een hoop vreemde gewoonten op na. In de zomer maakten ze kampvuren om zich te warmen en droegen ze dikke winterkleding om in de winter het volledige tegenovergestelde te doen: dunne kleding dragen en elkaar koelte toewuiven.

Vandaag de dag zijn echter alleen hun begrafenisriten nog zichtbaar. De doden kregen letterlijk een ‘luchtbegrafenis’. Lijken werden in loodzware, hardhouten kisten tientallen meters hoog opgehangen aan de rotsige valleiwanden. Hoe ze dit voor elkaar kregen is onbekend. Er is relatief nog weinig onderzoek gedaan naar deze cultuur.

China_Liubiao_20120531_00243

Vreemdeling
Voor wie onvoorbereid in het dorp aankomt, is niet meteen duidelijk dat enkele kilometers verderop één van China’s indrukwekkendste attracties zich schuilhoudt. Wanneer de bus eindelijk arriveert in de hoofdstraat van Luobiao, weet je dat je goed zit. De straat is gemoedelijk, ietwat vervallen maar vol eettentjes en bedrijvigheid. Mensen lachen je toe en beginnen spontaan een praatje. Het was Sudan, een middelbare scholier, die me op de Hangende Doodskisten wees. “Echt, er is niets te doen in dit dorp. Mensen vervelen zich, drinken zich ‘s avonds lam. Misschien kom je voor de Hangende Doodskisten?”

We roken een sigaret op het dorpsplein. Al snel verzameld zich een menigte om te zien wat die rare buitenlander hier doet. Het is nog echt een dorp waar men nieuwsgierig is naar vreemdelingen.

Dronken
In het vervallen hotel vertelt de uitbaatster dat ik geen beschikking krijg over mijn kamersleutel: “De deuren hebben hier geen sloten.” Ze lacht, maar haar ogen lachen niet mee, ze verraden een moeilijk leven. “Het is hier veilig. Mijn man houdt beneden een oogje in het zeil. Geen vreemde komt hier binnen!”

Ik antwoord haar: “Behalve deze vreemdeling dan,” maar ze snapt het niet. Haar man zit inderdaad in de lobby, echter meer beneveld van de baijiu, Chinese rijstwijn, dan waakzaam als de bewaker over mijn spullen en veiligheid.

Dezelfde avond ben ik zelf slachtoffer van deze lokale baijiu. In het plaatselijke café praat ik met de eigenaar Jun Zai. “Ja, zo nu en dan komen er buitenlanders, ze komen eigenlijk allemaal voor die doodskisten. Nooit naar dit café, je bent de eerste.” Ondertussen roept hij zijn vrienden naar binnen, want er is een lao wai, een buitenlander, in hun midden. Terwijl de rijstwijn vloeit vertellen ze mij over de Hangende Kisten.

China_Liubiao_20120531_00241Kunstschatten
“Vroeger waren er veel meer. De meeste kisten vallen simpelweg naar beneden door houtrot. Ook hebben velen in het dorp kisten naar beneden gehaald vanwege de veronderstelde schatten. De meeste dingen die we in de kisten vonden, zoals kleren, gereedschappen en sieraden, zijn al in de jaren zeventig verkocht aan iedereen die er maar interesse in had.”

Niemand kon mij vertellen waarom de doodskisten er hangen. Naarmate er meer wijn vloeit, worden de theorieën evenredig gekker. “Volgens mij hadden ze de schep nog niet uitgevonden,” grapt er één. “Het gekke is”, zegt Jun Zai, “alle doden missen tanden die er tijdens hun leven zijn uitgeslagen.”

Moderniteit versus traditie
De volgende dag ontmoet ik Xiao Jie. We maken een praatje op het dorpsplein, ze vertelt me dat de plaatselijke school de kinderen bewust probeert te maken van het bijzondere culturele erfgoed in de vallei. Ze geeft Engels in de dorpsschool en ze besluit met me mee te gaan naar de doodskisten. De vallei is zo’n vijf kilometer van het dorp verwijderd en de weg er naartoe is prachtig. De ochtendmist verdwijnt langzaam en onthult een heuvelachtig landschap met rijstvelden en houten huisjes van de boeren. “De moderniteit heeft dit gebied nog niet bereikt, hopelijk blijft dat zo. Al ben ik bang dat dit niet tegen te houden is,” zegt Xiao Jie.

Er wordt inderdaad volop gebouwd rondom het dorp. Trucks met bouwstenen rijden af en aan en de afgelopen nacht kon ik de slaap maar moeilijk vatten omdat er luid werd gebouwd aan een gebouw niet ver van het hotel.

In de vallei is alles echter nog zoals het al decennia lang gaat. Alles op z’n tijd, maar vooral erg rustig. Al snel zie ik de eerste hangende kisten. Het is inderdaad een vreemde gewaarwording: een groene vallei met rijstvelden, en vredige bergtoppen in de verte, rondrennende spelende kinderen en dan, als een doemsteken, die Hangende Kisten waarin lijken van vierhonderd jaar oud huizen.

Steeds minder
“Tegenwoordig hangen er nog zo’n tachtig kisten in de vallei, dat is erg weinig. In de jaren veertig waren het er ruim tweehonderd! Het probleem is dus groot. Heel groot. Door houtrot vallen jaarlijks vele kisten naar beneden – en die kisten zijn zwaar; zo’n tweehonderd kilo.”

De vallei is zo’n twee kilometer lang, om de paar honderd meter hangt er weer een groepje kisten op de steile bergwand. Het probleem is duidelijk zichtbaar: de kisten worden ondersteund door houten balken die eeuwenlange wind en regen hebben moeten doorstaan. De meeste balken staan op het punt om te breken. Sommige kisten worden alleen nog maar ondersteund door de ondergelegen kist.

China_Liubiao_20120531_00239

Terwijl we door de vallei lopen realiseer ik me dat de kisten niet de ware attractie zijn in dit gebied. De kisten zijn simpelweg een onderdeel geworden van het dagelijkse leven in de vallei. Overal om me heen is er kleinschalige bedrijvigheid. Boeren die hun land bewerken, kippen die worden nagejaagd door schoolkinderen, straatventers en mini steenhouwerijen. Het gebergte herbergt mooie gesteenten die worden gebruikt voor beelden en pilaren.

Bevolking
Boven alles is vooral de bevolking een reden om naar de vallei te komen. Mensen lachen en zeggen gedag als we langskomen. Als de zon op z’n hoogste stand staat, worden we aangesproken door een oude man. Hij nodigt ons uit voor een lunch in zijn eenvoudige huisje. Hij herinnert zich de Culturele Revolutie nog, de periode waarin de toenmalige regering alle sporen van het traditionele China wilde uitwissen om plaats te maken voor de moderniteit. “Vooral in die tijd zijn er veel kisten naar beneden gehaald. Veelal voor onbenullige zaken. Het hout werd gebruikt voor de haard of om er tafels van te maken.”

De vriendelijkheid van de bevolking, de prachtige natuur en het aangename klimaat zorgden ervoor dat ik uiteindelijk een klein weekje zou verblijven in het dorp. En net als de dorpsbewoners zag ik op een zekere dag de doodskisten niet meer – ze vielen in ieder geval niet meer op. Ze waren simpelweg een doodgewoon onderdeel geworden van het landschap, het simpele leven in de Vallei van de Hangende Doodskisten.

Geef een reactie